Fotowoltaika w nowym wydaniu – kreatywne zastosowania paneli słonecznych

Mateusz Rąbalski
31.03.2025

Skutki zmian klimatycznych zakłócają nasze codzienne życie, stąd rządy wielu państw koncentrują swoją uwagę na słońcu jako źródle energii odnawialnej. Niektóre z nich oferują nawet zachęty do korzystania z energii słonecznej. I to działa. Według programu Photovoltaic Power Systems Program (PVPS) Międzynorodowej Agencji Energetycznej (IEA) liczba instalacji fotowoltaicznych na całym świecie w 2020 r. była ponad dwukrotnie większa w porównaniu z 2016 r. i ponad siedmiokrotnie – w porównaniu z 2012 r.

Większość właścicieli firm i domów decyduje się na korzystanie z energii słonecznej z zamiarem wygenerowania jak największej ilości energii. Są też inwestorzy, którzy zwracają uwagę również na estetykę. Projekt, kształt, widoczność i wykorzystanie paneli słonecznych (inaczej zwanych fotowoltaiką, panelami fotowoltaicznymi lub modułami słonecznymi) dla uzyskania dodatkowego dochodu to tylko niektóre z rozważań.

Myszka Miki, niedźwiedź panda i dzikie konie

Jak prezentuje się kreatywne podejście do fotowoltaiki? Weźmy przykład Disneya: jako część swojej marki wykorzystuje instalację z paneli fotowoltaicznych ułożonych w kształt Myszki Miki. Firma generuje energię elektryczną z czterech instalacji na całym świecie. Według jej szacunków elektrownie te mają wytwarzać energię wystarczającą do zasilania ponad 65 000 domów przez rok.

W Chinach istnieje firma, która inwestuje i eksploatuje systemy fotowoltaiczne w kształcie uśmiechniętych pand.

Również w Chinach powstał projekt fotowoltaiczny, który ustanowił nowy rekord świata w zakresie największego w historii obrazu paneli słonecznych. Zajmuje on powierzchnię około 1400 metrów kwadratowych, czyli około 200 boisk piłkarskich! Według Dailymail projekt zapewnia energię dla ponad miliona domów i powstał w ramach wysiłków rządu mających na celu promowanie turystyki i zasobów energetycznych na pustyni Gobi. Projekt przedstawia lokalną rasę koni charakterystyczną dla regionu.

Wszystko to brzmi interesująco. Lecz czy są jakieś wady takich rozwiązań? Instalacja fotowoltaiczna zaprojektowana w specjalnym kształcie może potencjalnie nasilić zjawisko zwane niedopasowaniem modułów, w którym niektóre panele mogą wytwarzać mniej energii niż inne. Istnieje ryzyko, że doprowadzi to do ograniczenia produkcji mocniejszych paneli w ciągu do poziomu mocy najsłabszych.

Firmy takie jak Kia, Hyundai i Audi zaprojektowały witryny zawierające ich logo, nie rezygnując przy tym jednak z generowanej energii. Marki te korzystają z optymalizatorów mocy SolarEdge: znanego i cenionego na całym świecie producenta komponentów fotowoltaicznych. Dzięki tym urządzeniom wspomniane marki umożliwiają każdemu modułowi fotowoltaicznemu generowanie energii elektrycznej przy maksymalnym potencjale.

Czym są panele słoneczne

Wiele „kreatywnych” rozwiązań w zakresie energii słonecznej jest wciąż na wczesnym etapie rozwoju i stoi przed własnymi wyzwaniami inżynieryjnymi. Dlatego najpierw poznaj kilka podstawowych informacji na temat paneli fotowoltaicznych, które możesz znaleźć w swojej dzielnicy, na dachach centrów handlowych, w gospodarstwach rolnych, a nawet na odległych, bezludnych pustyniach, i spójrz na kilka ciekawych rozwiązań.

Po pierwsze, jaka jest różnica między panelami, panelami słonecznymi a panelami fotowoltaicznymi? W większości przypadków niewiele. Są to terminy, których używa się zamiennie w zależności od regionu. Wykonane są z krzemu, szkła i metalu, a wystawione na działanie słońca wytwarzają energię. Jakkolwiek je jednak nazwiesz, każdy z nich jest pojedynczą jednostką połączonego zestawu ogniw słonecznych, przewodów, elektroniki, szkła i ramy.

Standardowy panel fotowoltaiczny składa się z szeregu ogniw słonecznych o różnych odstępach. Ogniwa są połączone metalowymi przewodnikami i umieszczone pomiędzy przednią szybą a tylną ścianką. Najpopularniejsze ogniwa słoneczne są wykonane z krystalicznego krzemu o ciemnoniebieskim kolorze i pociętego w prostokątny kształt.

Efektywność konwersji takich ogniw fotowoltaicznych zależy od spektrum natężenia promieniowania – niektóre częstotliwości światła są przekształcane lepiej niż inne. Wybrane technologie fotowoltaiczne mogą również wytwarzać energię w wyniku napromieniowania, które przechodzi przez ogniwa i jest odbijane przez tylną warstwę ogniwa.

Warto wspomnieć, że oprócz standardowych jednostronnych paneli fotowoltaicznych istnieje inny ich rodzaj: bifacial, czyli dwustronne moduły. Ich zadaniem jest konwersja promieniowania z przedniej i tylnej strony panelu. Zamiast odbijającej warstwy tylnej znajduje się tutaj szkło. W tym przypadku krzem umieszcza się pomiędzy dwiema taflami szkła, umożliwiając odbicie promieniowania od ziemi bezpośrednio na krzemie fotowoltaicznym.

Korzystaj ze słońca jeszcze kreatywniej

Istnieje wiele sposobów na zmianę wyglądu paneli słonecznych.

Niektóre z modułów są nawet produkowane w monochromatycznym kolorze: czerwonym, zielonym, złotym i srebrnym.

Jednym z najpopularniejszych rozwiązań jest pomalowanie szczeliny między ogniwami na ciemny kolor, dzięki czemu wyglądają one bardziej jednolicie. Nie jest to jednak pozbawione wyzwań.

Jednorodne kolory paneli doskonale sprawdzają się w miejscach, gdzie moduły znajdują się daleko od wzroku. Czasami przez farbę można dostrzec przewodniki metaliczne. Niektóre firmy usuwają wszystkie metalowe przewodniki z przedniej strony panelu za pomocą technologii, która umożliwia łączenie ogniw PV z tylnej strony. W ten sposób pozostawiają przód ogniw połyskujący i płaski. Istnieją również powłoki, które można zastosować do dowolnych paneli w procesie bardzo przypominającym przyciemnianie przedniej szyby samochodu. Firmy nawet wykorzystują je do celów reklamowych lub mieszają je we wzorzystym środowisku.

Głównym wyzwaniem związanym z pomalowaną przednią powierzchnią modułu słonecznego jest to, że blokuje ona część światła. To z kolei negatywnie wpływa na wydajność panelu i powoduje wytwarzanie mniejszej ilości energii.

Niektóre technologie łagodzą negatywny wpływ farby, stosując konkretne kolory i materiały, które pozwalają większości światła dotrzeć do znajdującego się za nimi krzemu.

Innym podejściem jest malowanie tylko małych obszarów i pozostawienie szczelin między punktami całkowicie niepomalowanymi (zamiast malowania całej powierzchni).

Nadawanie panelom kształtu

Tradycyjne prostokątne panele słoneczne zostały zaprojektowane z uwzględnieniem potrzeb inżynieryjnych i ekonomicznych. W przypadku modułów PV ważną kwestią jest pokrycie znacznej jego części krzemem, ponieważ szczeliny między ogniwami a otaczającą je ramą nie są wykorzystywane do wytwarzania energii.

Dlatego producenci paneli słonecznych zwiększają część powierzchni krzemowej swoich paneli, zmniejszając szczeliny między ogniwami i szerokość ramy. Ogniwa prostokątne można „upakować” lepiej niż ogniwa okrągłe.

A co się stanie, jeśli miejsce instalacji nie będzie prostokątne? Pozostała powierzchnia pozostaje zwykle niewykorzystana.

Niektórzy producenci zaczęli wprowadzać panele fotowoltaiczne w różnych kształtach, takich jak trójkąty i trapezy. Im większa powierzchnia jest wykorzystywana, tym większa łączna moc instalacji i więcej generowanej energii. Rozwiązanie to jest korzystne w przypadku obiektów z dachami pokrytymi dachówką i o kształcie innym niż prostokąt.

Rośnie również nisza zakrzywionych paneli słonecznych, które nadają się do nierównych dachów. Taka powierzchnia panelu słonecznego stwarza inne problemy, ponieważ jego części są zwrócone w różnych kierunkach. Na przykład zakrzywione panele słoneczne otaczające latarnie uliczne są zwrócone w stronę słońca po jednej stronie, podczas gdy druga jest zacieniona, co powoduje niedopasowanie.

Niektórzy producenci paneli słonecznych dzielą takie moduły na małe sekcje, a następnie grupują elektrycznie te o podobnych kierunkach. To rozwiązanie umożliwia tego typu panelom wytwarzanie energii nawet w warunkach znacznego niedopasowania.

Spoglądając w przyszłość systemów fotowoltaicznych

Estetyka paneli słonecznych jest głównym czynnikiem, który zyskuje na popularności w miarę komercjalizacji różnych technologii. Przewiduje się, że m.in. fotowoltaika zintegrowana z budynkiem (BIPV) będzie się szybko rozwijać ze względu na jej potencjał. Oznacza to, że więcej paneli będzie integrowanych z budynkiem/częścią nowych budynków. To sprawi, że projekt i estetyka będą kluczowymi cechami instalacji fotowoltaicznych.

Ten szybko rozwijający się rynek może sprzyjać bardziej innowacyjnym koncepcjom projektowym, które wręcz mogą stać się standardem. Możliwe, że w brandingu, reklamach, na dachach i dużych obszarach użyteczności publicznej będą pojawiać się bardziej estetyczne systemy fotowoltaiczne.

Informacja prasowa

Zgłoś swój pomysł na artykuł

Więcej w tym dziale Zobacz wszystkie