Dlaczego gazomierz mierzy metry sześcienne, a rachunek jest wystawiany w kWh? Jak przelicza się zużycie gazu?
Odczytując gazomierz w domu, widzimy zużycie podane w metrach sześciennych. Tymczasem po otrzymaniu rachunku okazuje się, że ilość pobranego gazu została przeliczona na kilowatogodziny. Dla części odbiorców jest to niezrozumiałe: skoro licznik zmierzył określoną liczbę metrów sześciennych, dlaczego właśnie ta wartość nie stanowi podstawy rozliczenia? Powód jest prosty. Metr sześcienny informuje o objętości dostarczonego gazu, natomiast kilowatogodzina pozwala określić ilość zawartej w nim energii.
Rozliczanie energii jest dokładniejsze, ponieważ taka sama objętość gazu nie zawsze musi oznaczać dokładnie taką samą ilość dostępnej energii. Właściwości paliwa gazowego mogą się nieznacznie zmieniać, dlatego pomiędzy wskazaniem gazomierza a wartością widoczną na fakturze pojawia się współczynnik konwersji.
Co właściwie mierzy gazomierz?
Domowy gazomierz jest urządzeniem mierzącym objętość gazu przepływającego przez instalację. Jeżeli wskazanie licznika wzrosło przykładowo z 1250 m³ do 1350 m³, oznacza to, że w tym czasie przez urządzenie przepłynęło 100 m³ gazu.
Gazomierz nie analizuje jednak, ile energii można uzyskać ze spalenia tej ilości paliwa. Jego zadanie polega przede wszystkim na pomiarze przepływającej objętości.
Można to porównać do tankowania samochodu. Dystrybutor podaje ilość paliwa w litrach, ale litr jest jednostką objętości, a nie energii. W przypadku gazu znaczenie energetyczne paliwa jest szczególnie istotne, dlatego do celów rozliczeniowych zużyta objętość jest przeliczana na kilowatogodziny.
Dlaczego jeden metr sześcienny gazu nie zawsze jest równy dokładnie tej samej ilości energii?
Gaz ziemny nie jest pojedynczą substancją chemiczną o zawsze identycznym składzie. Jego podstawowym składnikiem jest metan, ale w paliwie znajdują się również inne składniki, a ich proporcje mogą się różnić w zależności od rodzaju i pochodzenia gazu.
W efekcie właściwości energetyczne dostarczanego paliwa mogą się zmieniać. Jeden metr sześcienny gazu o nieco wyższym cieple spalania zawiera więcej energii niż metr sześcienny gazu o niższym cieple spalania.
Gdyby odbiorcy byli rozliczani wyłącznie za objętość, dwie osoby zużywające po 100 m³ paliwa o różnych parametrach energetycznych mogłyby faktycznie otrzymać różną ilość energii. Rozliczenie w kWh pozwala uwzględnić tę różnicę.
Czym jest ciepło spalania gazu?
Jednym z najważniejszych parametrów wykorzystywanych przy rozliczeniach jest ciepło spalania. Informuje ono, jaką ilość energii można uzyskać podczas całkowitego spalania określonej ilości paliwa, z uwzględnieniem ciepła odzyskanego przy skropleniu pary wodnej zawartej w spalinach.
Ciepła spalania nie należy mylić z wartością opałową. Są to dwa powiązane, ale różne parametry. Wartość opałowa nie uwzględnia energii możliwej do odzyskania w wyniku kondensacji pary wodnej. Z tego powodu jest niższa od ciepła spalania.
W rozliczeniach gazu wykorzystuje się ciepło spalania, a jego wartość służy do wyznaczenia współczynnika konwersji pozwalającego przeliczyć objętość paliwa na energię.
Co to jest współczynnik konwersji?
Współczynnik konwersji mówi, ile kilowatogodzin energii odpowiada jednemu metrowi sześciennemu gazu w danym okresie rozliczeniowym.
Jeżeli przykładowo współczynnik wynosi 11,2 kWh/m³, oznacza to, że każdy metr sześcienny przyjęty do rozliczenia odpowiada 11,2 kWh energii.
Sam sposób obliczenia zużycia jest bardzo prosty. Liczbę zużytych metrów sześciennych mnoży się przez współczynnik konwersji.
Jeżeli odbiorca zużył 100 m³ gazu, a współczynnik wynosi 11,2 kWh/m³, otrzymamy:
100 m³ × 11,2 kWh/m³ = 1120 kWh
To właśnie wartość wyrażona w kilowatogodzinach może następnie stanowić podstawę naliczenia części opłat zależnych od ilości pobranego paliwa.
Skąd bierze się współczynnik konwersji?
Współczynnik nie jest przypadkową liczbą ustalaną przez sprzedawcę gazu. Jest powiązany z parametrami jakościowymi paliwa, przede wszystkim jego ciepłem spalania.
Ciepło spalania może być podawane w megadżulach na metr sześcienny. Ponieważ jedna kilowatogodzina odpowiada 3,6 megadżula, przeliczenie wartości wyrażonej w MJ/m³ na kWh/m³ wymaga podzielenia jej przez 3,6.
Przykładowo, gdyby ciepło spalania wynosiło 40,32 MJ/m³, otrzymalibyśmy:
40,32 ÷ 3,6 = 11,2 kWh/m³
W ten sposób uzyskuje się wartość energetyczną jednego metra sześciennego gazu wyrażoną w jednostce używanej następnie przy rozliczeniu.
Dlaczego współczynnik konwersji może się zmieniać?
Odbiorca porównujący kolejne faktury może zauważyć, że współczynnik konwersji nie zawsze ma identyczną wartość. Nie musi to oznaczać błędu.
Parametry gazu dostarczanego siecią mogą się zmieniać. Gaz może pochodzić z różnych kierunków dostaw i źródeł, a jego skład nie musi być w każdym momencie identyczny. Właśnie dlatego monitoruje się parametry jakościowe paliwa dostarczanego do sieci.
W przypadku typowego gospodarstwa domowego różnice współczynnika nie powodują zazwyczaj gwałtownych zmian rachunku, ale sprawiają, że rozliczenie lepiej odpowiada rzeczywistej ilości energii zawartej w pobranym paliwie.
Dlaczego na gazomierzu nie ma od razu kWh?
Można zadać odwrotne pytanie: skoro rachunki są wystawiane na podstawie energii, dlaczego gazomierz od razu nie pokazuje kilowatogodzin?
Podstawowym powodem jest sposób działania urządzenia. Standardowy gazomierz mierzy ilość przepływającego gazu, czyli jego objętość. Aby bezpośrednio określić ilość energii, trzeba dodatkowo znać właściwości energetyczne paliwa.
W domowych instalacjach nie ma potrzeby wyposażania każdego gazomierza w rozbudowany układ analizujący na bieżąco skład chemiczny gazu. Parametry paliwa są określane w systemie gazowym, a odpowiednie wartości wykorzystuje się następnie przy przeliczaniu zarejestrowanej objętości na energię.
Czy 1 m³ gazu można orientacyjnie przeliczyć na kWh?
Do bardzo ogólnych szacunków można przyjąć, że metr sześcienny gazu ziemnego odpowiada mniej więcej kilkunastu kilowatogodzinom energii, jednak do dokładnych obliczeń należy zawsze wykorzystywać rzeczywisty współczynnik konwersji podany dla danego rozliczenia.
Nie warto więc przyjmować na stałe jednego przelicznika znalezionego w Internecie. Jeżeli chcemy sprawdzić własny rachunek, właściwym rozwiązaniem jest odczytanie współczynnika konwersji widocznego na fakturze i pomnożenie przez niego liczby metrów sześciennych przypisanych do danego okresu.
Pozwala to również łatwo porównać rzeczywiste zużycie energii pomiędzy kolejnymi sezonami.
Metry sześcienne i kilowatogodziny opisują dwie różne rzeczy
Pozorna sprzeczność pomiędzy wskazaniem gazomierza a rachunkiem wynika więc z zastosowania dwóch różnych jednostek do opisywania dwóch różnych wielkości.
Gazomierz mierzy objętość paliwa, dlatego wskazanie podawane jest w metrach sześciennych. Sprzedawana jest natomiast energia zawarta w gazie, dlatego rozliczenie odbywa się w kilowatogodzinach.
Łącznikiem pomiędzy tymi wartościami jest współczynnik konwersji. Dzięki niemu można uwzględnić właściwości energetyczne dostarczonego paliwa i przeliczyć fizycznie zmierzoną objętość gazu na ilość energii.
Dla odbiorcy mechanizm jest w praktyce prosty: odczyt zużycia w m³ należy pomnożyć przez współczynnik konwersji wyrażony w kWh/m³. Wynik pokazuje ilość energii, która zostanie przyjęta do rozliczenia. Dlatego dwie faktury obejmujące identyczną liczbę zużytych metrów sześciennych nie muszą w każdym przypadku wskazywać dokładnie takiej samej liczby kilowatogodzin.
Źródła
https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/informacje-ogolne/aktualnosci/5827,Od-dzis-dostawy-gazu-rozliczane-w-jednostkach-energii.html – Urząd Regulacji Energetyki, informacje o zasadach rozliczania dostaw gazu w jednostkach energii i stosowaniu współczynnika konwersji.
https://www.psgaz.pl/mapa-orcs-i-jakosc-gazu – Polska Spółka Gazownictwa, informacje o jakości paliwa gazowego, cieple spalania oraz rozliczaniu gazu w jednostkach energii.
https://pgnig.pl/jak-przeliczyc-m3-na-kwh-wedlug-nowej-jednostki-rozliczeniowej – informacje dotyczące przeliczania zużycia gazu z metrów sześciennych na kilowatogodziny oraz sposobu stosowania współczynnika konwersji.